KCC transcript #7209

औषधी वनस्पती लागवडीची पिके मसाला आणि मसाले भाजीपाला पिके शेती सफेद मुसली.jpg सफेद मुसली हंगाम रबी / ऑक्टोबर-डिसेंबर हंगाम जातींचे प्रकार हंगाम रासायनिक खत हंगाम कीटकांचे प्रकार रोग सामान्य माहिती सफेद मुसळीचे वनस्पतिशास्त्रीय नाव क्लोरोफायटम बोरिव्हिलियनम आहे. त्याची मुळे विविध औषधे तयार करण्यासाठी वापरली जातात. ही एक वार्षिक वनस्पती आहे ज्याची सरासरी उंची १-१.५ फूट असते. फुले ताऱ्याच्या आकाराची, २ सेमी रुंदीची आणि पिवळ्या किंवा हिरव्या रंगाची असतात. फळे हिरवट ते पिवळ्या रंगाची असतात आणि प्रामुख्याने जुलै-डिसेंबरमध्ये येतात. मुळे गुच्छात असतात आणि त्यात काळे बिया असतात. हे प्रामुख्याने उष्णकटिबंधीय आणि उपोष्णकटिबंधीय आफ्रिकेत आढळते. आसाम, महाराष्ट्र, आंध्र प्रदेश आणि कर्नाटक हे सफेद मुसळीचे प्रमुख क्षेत्र आहेत. आणखी दाखवा हवामान हंगाम तापमान १५-३५°C हंगाम पाऊस ५०-१५० सेमी हंगाम पेरणीचे तापमान ३०-३५°C हंगाम कापणी तापमान २०-२५°से. माती हे चिकणमातीपासून ते वाळूच्या जमिनीपर्यंत, चांगल्या निचऱ्याची व्यवस्था असलेल्या विविध मातीत घेतले जाऊ शकते. ते डोंगर उतार किंवा उतार असलेली जमीन सहन करू शकते. सेंद्रिय पदार्थांनी समृद्ध असलेल्या लाल मातीत लागवड केल्यास ते सर्वोत्तम परिणाम देते. पाण्याच्या साठ्याच्या परिस्थितीत लागवड करणे टाळा. ६.५-८.५ च्या दरम्यान पीएच असलेली माती रोपांच्या वाढीसाठी सर्वोत्तम असते. त्यांच्या उत्पादनासह लोकप्रिय जाती आरसी-२, आरसी-१६, आरसी-३६, आरसी-२०, आरसी-२३, आरसी-३७ आणि सीटी-१ : या जाती आरएयू, उदयपूर द्वारे राखल्या जातात आणि गोळा केल्या जातात. त्या चांगले उत्पादन देतात आणि सॅपोनिनचे प्रमाण जास्त असल्याचे आढळून आले आहे. MDB-13 आणि MDB-14 : चिकलपुटी येथील माँ दंतेश्वरी हर्बल रिसर्च सेंटरने विकसित केलेले. या जातीमध्ये उच्च उत्पादन, रोग/बुरशी प्रतिरोधक क्षमता, जास्तीत जास्त सॅपोनिन आणि अल्कलॉइडचे प्रमाण आहे. जवाहर सफेद मुसळी 405 आणि राजविजय सफेद मुसळी 414 : राजमाता विजयाराजे सिंधिया कृषी विश्व विद्यालय, मंदसौर, मध्य प्रदेश यांनी प्रसिद्ध केलेली लागवडीसाठी चांगली आहे. आणखी दाखवा जमीन तयारी सफेद मुसळीसाठी, चांगल्या प्रकारे तयार केलेल्या रोपवाटिकांची आवश्यकता असते. जमीन तयार करण्यासाठी प्रथम पेरणीपूर्वी एक खोल मशागत केली जाते आणि नंतर २-३ नांगरणी केली जाते. जमीन प्रामुख्याने एप्रिल-मे महिन्यात तयार केली जाते. पेरणी पेरणीचा काळ सफेद मुसळी पेरणीसाठी जून ते ऑगस्ट महिना हा योग्य काळ आहे. अंतर रोपांच्या वाढीच्या सवयीनुसार, १० इंच x १२ इंच अंतर ठेवा. पेरणीची पद्धत रोपांची मुख्य शेतात पुनर्लागवड करणे. आणखी दाखवा बियाणे बियाणे दर सामान्यतः कंद किंवा बियाण्यांद्वारे प्रसार केला जातो. योग्य वाढीसाठी, प्रति एकर ४५० किलो बियाणे दर वापरा. ​​कीटक, कीटक आणि रोगांपासून पिकाचे संरक्षण करण्यासाठी, बुरशीनाशक आणि वाढ प्रवर्तकांची प्रक्रिया केली जाते. मातीजन्य रोगांपासून पिकाचे संरक्षण करण्यासाठी ह्युमिसिल @५ मिली १ लिटर पाण्यात किंवा डायथेन एम-४५ @५ ग्रॅम प्रति लिटर या प्रमाणात प्रक्रिया केली जाते. रासायनिक प्रक्रिया केल्यानंतर, पेरणीसाठी बियाणे वापरा. आणखी दाखवा रोपवाटिका व्यवस्थापन आणि रोपण सफेद मुसळीच्या बिया १.२ मीटर रुंदीच्या आणि सोयीस्कर लांबीच्या उंच वाफ्यांवर पेरा. रोपे वाढवण्यासाठी नर्सरी वाफ चांगली तयार करावी. बियाणे ओवाळून लावावे. पेरणीनंतर हलक्या मातीने वाफ झाकावी. चांगल्या वाढीसाठी आच्छादन केले जाते. बियाणे सुमारे ५-६ दिवसांत अंकुरण्यास सुरुवात होते. रोपे सुमारे ५-६ दिवसांत पुनर्लागवडीसाठी तयार होतात. पुनर्लागवडीच्या २४ तास आधी रोपांच्या वाफ्यांना पाणी द्यावे जेणेकरून रोपे सहजपणे उपटता येतील आणि पुनर्लागवडीच्या वेळी गढूळ होतील. आणखी दाखवा खत पोषक तत्वांची आवश्यकता (किलो/एकर) नायट्रोजन फॉस्फरस पोटॅश - १०० ५० जमीन तयार करताना, चांगले कुजलेले शेण @८०-१०० क्विंटल/एकर जमिनीत चांगले मिसळा. सेंद्रिय खत म्हणजेच शेणखत @८-१० टन/एकर मातीत चांगले मिसळा. सिंगल सुपर फॉस्फेट (एसएसपी) @१०० किलो/एकर, म्युरेट ऑफ पोटॅश @५० किलो/एकर आणि बोन मील @१०० किलो/एकर खताचा डोस द्या. बियाणे पेरण्यापूर्वी हिरवे खत @६० किलो/एकर घाला. जर माती चिकणमातीची असेल तर मायसेमील @१.५ टन/एकर घाला. आणखी दाखवा तण नियंत्रण वारंवार खुरपणी, कोळपणी आणि माती उपटून घ्या आणि ३ महिन्यांपर्यंत शेत तणमुक्त ठेवा. उगवणानंतर एक खुरपणी केली जाते आणि शेत तणमुक्त ठेवण्यासाठी दोन खुरपणी केली जातात. जर रोपाच्या वाढीमध्ये काही कमतरता दिसून आली तर त्वरित आवश्यक फवारणी करावी. सिंचन चांगल्या वाढीसाठी आणि चांगल्या विकासासाठी २०-२२ दिवसांच्या अंतराने पाणी द्या. पावसाळ्यात पाणी देण्याची आवश्यकता नसते परंतु पाऊस पडत नसल्यास योग्य अंतराने पाणी देणे आवश्यक असते. हवामान आणि मातीनुसार पाणी देणे वेगवेगळे असू शकते. वनस्पती संरक्षण कीटक आणि त्यांचे नियंत्रण: पांढरे अळी: झाडांच्या मुळांवर कुरतडून त्यांचा नाश करतात. पांढरे अळी नष्ट करण्यासाठी अल्ड्रिन @१० किलो/एकर वापरला जातो. आणखी दाखवा पानांचा करपा: हा एक रोगजनक रोग आहे ज्यामुळे पाने पिवळी पडतात आणि नंतर सुकतात आणि शेवटी संपूर्ण पान मरते. लाल ठिपक्यांचे नियंत्रण करण्यासाठी बाविस्टिन द्रावण @१ ग्रॅम १ लिटर पाण्यात २५ दिवसांच्या अंतराने दोनदा द्यावे. आणखी दाखवा रोग आणि त्यांचे नियंत्रण: लाल ठिपके : हा एक रोग आहे ज्यामुळे झाडांवर लाल, नारिंगी आणि पिवळे पानांचे ठिपके येतात. लाल ठिपके नियंत्रित करण्यासाठी बाविस्टिनचे द्रावण १ ग्रॅम १ लिटर पाण्यात २५ दिवसांच्या अंतराने दोनदा द्यावे. आणखी दाखवा पाने खाणारी अळी : अळी झाडांची ताजी आणि निरोगी हिरवी पाने खातात. किडीपासून बचाव करण्यासाठी मेटासिड @0.2% वापरला जातो. कापणी लागवडीनंतर सुमारे ९० दिवसांत रोपाला उत्पादन सुरू होते. सप्टेंबर किंवा ऑक्